Przeglądarka, z której korzystasz jest przestarzała.

Starsze przeglądarki internetowe takie jak Internet Explorer 6, 7 i 8 posiadają udokumentowane luki bezpieczeństwa, ograniczoną funkcjonalność oraz nie są zgodne z najnowszymi standardami.

Prosimy o zainstalowanie nowszej przeglądarki, która pozwoli Ci skorzystać z pełni możliwości oferowanych przez nasz portal, jak również znacznie ułatwi Ci przeglądanie internetu w przyszłości :)

Pobierz nowszą przeglądarkę:

Magazyn

1 lipca 2004 r.
10:52
Edytuj ten wpis

Włodzimierz Lenin straszy w krzakach

0 0 A A

"Wśród orląt z leninowskiego gniazda,
Wśród płomieni z leninowskiej iskry
Był dla klasy robotniczej jak gwiazda,
A dla jej wrogów jak pochmurna noc - Dzierżyński...”
(Mieczysław Jastrun)

AdBlock
Szanowny Czytelniku!
Dzięki reklamom czytasz za darmo. Prosimy o wyłączenie programu służącego do blokowania reklam (np. AdBlock).
Dziękujemy, redakcja Dziennika Wschodniego.
Kliknij tutaj, aby zaakceptować
"Płomień rewolucji” siedzi na wiązce słomy w wypucowanych trzewikach i spoziera w zakratowane okienko, z którego sączy się jasne światło przyszłości. Twarz posągowa, bez zmarszczki, czoło nieskalane myślą inną, jak zwycięstwo proletariatu. Obraz Eugenii Marcinkowskiej-Brykner -"Dzierżyński w więzieniu” powstał w 1951 roku. Dziś wisi w Galerii Socrealizmu. Feliksa opiewali również wielcy poeci.

\"Bardzo podobała mi się ręka Bieruta”...

... wpisał się do księgi zwiedzający. Towarzysz Tomasz, dziecko podlubelskich Rur Jezuickich, został deportowany do Kozłówki 15 lat temu. Przed tym, równo 10 lat, w płaszczyku zapinanym... na damską stronę, stał w lubelskiej dzielnicy Kalinowszczyzna.
- Były propozycje, żeby nie marnować kadłuba i, na przykład, przykręcić mu głowę... Skłodowskiej. Byłoby oszczędniej... - śmieje się Jacek Szczepaniak, kierownik Galerii Socrealizmu w Muzeum Zamoyskich w Kozłówce. - Bieruta w 1979 roku odlano według projektu artysty Bronisława Kubicy. W lipcu 1989 roku nadszedł jego kres. Towarzysza Tomasza zrzucono z postumentu. Niestety, oderwano mu przy tym rękę. Kierowca musiał później po nią wracać...
I tak 15 lat temu proletariusz Bierut legł w krzakach pod płotem arystokratycznej siedziby Zamoyskich. Później wrócił do pozycji pionowej, wszakże bez ręki, która znalazła się pod dachem Galerii Socrealizmu niemal jako dzieło osobne, budząc niekłamaną radość zwiedzających. A jest to ręka ciężka... Do jej przeniesienia trzeba sześciu mężczyzn.

Socjalistyczny Luksor

Nad bezrękim Bierutem szumią kozłowieckie lipy. Jest osamotniony. A można by przecież ustawić obok niego innych rewolucjonistów. W ten sposób powstałby unikalny, socrealistyczny Luksor. Tymczasem odpowiadających mu gabarytowo towarzyszy Marchlewskiego i Lenina ulokowano przy pałacowej kawiarence.
Właśnie w tym zacisznym miejscu pięknie rozpostarł się na pergoli milin i winobluszcz, a u stóp wodza rewolucji dostojnie przechadza się paw, strosząc barwny ogon.
- Pomnik towarzysza Lenina jest najbardziej znany - mówi Jacek Szczepaniak. - Przywieźli go tu z Krakowa, nawet własnym transportem. Tak bardzo chcieli się go pozbyć. To dzieło projektu Dymitra Szwarca, dar Leningradu dla górali podhalańskich. Tak naprawdę Lenin wcale nie mieszkał w Poroninie, ale jeździł tam na pocztę. Jeden bogaty gazda - Gut Mostowy - ze strachu, że okrzykną go kułakiem, zgłosił się sam, że to u niego towarzysz Włodzimierz mieszkał. No i zrobili mu muzeum - wyjaśnia ze śmiechem Szczepaniak. - A później mieli kłopot, jak się wodza pozbyć. Wreszcie, po 40 latach, ktoś zadzierzgnął mu linkę na szyi i, choć się ona urwała, wódz spadł z postumentu.
Chyba wodzowie mają słabe kości. Także Leninowy obojczyk został uszczerbiony.
Na stojącego obok Marchlewskiego z granitu to może nawet zabrakło trochę surowca? Lewy rękaw ma wyraźnie sztukowany.
- Marchlewskiemu, który przyjechał z Włocławka, a stworzył go w granicie rzeźbiarz Stanisław Horno-Popławski, odłupano tylko nos.
Senny upał i zapach kwitnących jaśminów wiszą nad monumentami. Siedzący przy kawiarnianych stoliczkach patrzą na niegdysiejszych wodzów obojętnie, nawet nie rzucają cienia.
- Lenin? Wiemy kto to był, ale, szczerze mówiąc, o Marchlewskim nie mamy pojęcia - przyznają licealistki z Włocławka, które przyjechały na szkolną wycieczkę i popijają coca-colę, ongiś potępianą. - No, o Stalinie też się coś tam wie. To był zbrodniarz - kwitują.

Artyści w służbie reżimu

Konstanty Ildefons Gałczyński pisał:
"...Dzisiaj słońce jest żałobną chorągwią
Umarł Stalin (...)
Krzyczy Wołga. Szlocha Sekwana,
Woła Dunaj. Jęczą rzeki chińskie.
Broczy Wisła, jak otwarta rana ...”
Kto to dziś pamięta? Nikt? Słowo pisane może jest bardziej ulotne. Monumentalna rzeźba trwalsza.
- Dla artystów lat pięćdziesiątych odmowa stworzenia panegiryku równała się banicji twórczej - wyjaśnia Jacek Szczepaniak, gładząc po głowie "Stalina frasobliwego” - tak nazwaną przez niepokornych rzeźbę autorstwa Aliny Szapocznikow, bądź co bądź twórczyni znakomitej.
Tu, w galerii, Stalin patrzy zatroskany na urwaną rękę Bieruta. Na wprost niego stoi projekt wykonany przez Dunikowskiego, który nigdy nie doczekał się realizacji. Jego Stalin wygląda po prostu jak butny cham, a przecież nie o to chodziło.
- Dunikowskiemu uszło to na sucho, bo był w Oświęcimiu z Cyrankiewiczem i ten go bronił - mówi Szczepaniak. - Podobno gdy mu powiedziano, że ma wykonać pomnik, spytał: "- Kobiety, czy mężczyzny?” "- Mężczyzny”. "- Wysoki?” "- Około 15 metrów” - usłyszał Dunikowski. "- Do diabła, nie będę rzeźbił 8 metrów spodni z kantem!” - miał wykrzyknąć artysta.
Drugi Lenin autorstwa Dunikowskiego ma rysy osoby... z chorobą Downa.
Ciekawe, że pomnika Stalina nie było w Stalingradzie, ale był w czeskim Jiczynie, gdzie - jak się ironizowało - zamiast Rumcajsa, postawiono prawdziwego rozbójnika. Rzeźbiarz, który go wykonywał, popełnił samobójstwo, a model się rozpił.
- Nasz socrealizm był najmniej udany - stwierdza Szczepaniak. - Może to i dobrze?

Znani i nieznani

- Niektórzy twórcy prosili, żeby nie eksponować dziś ich dzieł - objaśnia kierownik galerii.
Starsi państwo zatrzymują się na chwilę przed obrazem. To praca Andrzeja Wajdy i Konrada Nałęckiego, zatytułowana "Zebranie ZSN” z 1950 roku. Nie wierzą, że malował to znany reżyser.
- Jeden z obrazów chciała od nas odkupić gdańska Akademia Medyczna -nosił tytuł "Pokój gwarantuje rozwój nauki”. Na pierwszym planie był kościotrup. Twórcy ten okres pomijają w swoich życiorysach. Nie chcą go wspominać. Jerzy Bereś nawet mocno protestował, że wystawiamy jego rzeźbę.
Wielką głowę Lenina, tzw. "konferencyjną”, trzeba było długo szorować, a później zamalować. Jakaś wielbicielka odcisnęła na jego łysinie mocny pocałunek krwistą szminką. Na Janka Krasickiego, który przyjechał z dęblińskiej Szkoły Orląt, panienki się nie rzucały...

Kręgosłupy moralne

- Wincenty Pstrowski? To może też rewolucjonista? - pytają dziewczyny, które weszły do galerii.
A Witold Woroszylski tak Wincentego chwalił w poemacie
"...Pstrowski toczy się czarny, chropawy, ciężki -
na wózkach, na wagonach, okrętach.
A w sobotę po pracy
o Pstrowskim pieśni
zaśpiewają śląskie i nieśląskie dziewczęta”
- Ja znam inny wierszyk: "Tu leży Pstrowski ubogi, najpierw wyciągnął normę, a później nogi” - deklamuje Szczepaniak. - Na pewno ten nieszczęsny górnik, który przyjechał z Francji, wykonał ponad 200 proc. normy. Faktycznie wkrótce umarł. Był wtedy wzorem do naśladowania. Podobnie jak Sołdek.
Na obrazie Fangora kobieta - bikiniara w sukience z napisami coca-cola, z tabliczką Wall Street w tle jest oczywistym symbolem moralnej zgnilizny kapitalizmu, godnym potępienia. Obok niej dwoje proletariuszy, z których emanuje moc fizyczno-ideologiczna.
- Przesłanie musiało być jasne - stwierdza Szczepaniak. - Jednak niektórzy artyści pozwalali sobie kontestować w oryginalny sposób. Tak właśnie robił Dunikowski. Obraz Alfreda Lenicy "Młody Bierut wśród robotników” jest skonstruowany według schematu Chrystus wśród apostołów. Wśród "bohaterów” epoki socrealizmu znalazły się nawet wcale tłuste i zadbane świnie na płótnie Aliny Jasiewicz-Walczak "Chlewnia w spółdzielni produkcyjnej”.
Jedynym erotykiem - (zamierzonym?) jest dzieło Aleksandra Stefanowskiego "Na rusztowaniu”. Para młodych budowniczych wyjątkowo nie podaje cegły, a patrzy sobie w oczy.

Wpisy

"Jak ja ich nienawidziłem” - wpisał się anonim w 1994 roku.
Następny gość zauważa - "Proszę zrobić miejsce dla wodzów SLD”.
Inny zastanawia się: "Ciekawe, że byliśmy w stanie to wszystko przeżyć!”.
Wreszcie jeden z ostatnich wpisów - "Socrealizm nie działa na nas...”

Dzierżyńskich dwóch, Bierutów dwudziestu ośmiu...

Zbiory sztuki okresu socrealizmu liczą ok. 1500 eksponatów. Znajduje się wśród nich 23 Leninów w różnej postaci (tkanych, malowanych, rzeźbionych), 28 Bierutów (nic dziwnego, że więcej – wszak tubylec), wisi 2 Dzierżyńskich. Jest unikalny portret Konstatntego Rokossowskiego na koniu. Wzorowany ordynarnie na portrecie Piłsudskiego na Kasztance, a powszechnie wiadomo, że Rokossowski nigdy na koniu nie jeździł. Najwięcej jest scen i postaci propagandowych – przodowników pracy, zetempowców, dojarek, a nawet jest rzeźba Paula Robesona, Murzyna który śpiewał o niedoli pod jarzmem amerykańskich rasistów. Żeby było śmieszniej – czarny Robeson jest wyrzeźbiony... w białym gipsie.
Skomentuj i udostępnij na Facebooku

Komentarze 0

Na razie brak komentarzy, Twój może być pierwszy.
Na razie brak komentarzy, Twój może być pierwszy.

Skomentuj

Aby napisać komentarz, należy się zalogować:

Nie publikujemy nic na Twojej tablicy na Facebooku oraz nikomu nie udostępniamy Twoich danych osobistych.
Podczas pierwszego logowania zostaniesz poproszony o wybór swojej nazwy użytkownika.

Twój komentarz został dodany

Pozostałe informacje

Spotkanie autorskie z Anną Wylegałą w Bramie Grodzkiej
12 grudnia 2022, 18:00

Spotkanie autorskie z Anną Wylegałą w Bramie Grodzkiej

Ośrodek Brama Grodzka - Teatr NN (ul. Grodzka 21) zaprasza na spotkanie wokół książki Anny Wylegały "Był dwór, nie ma dworu. Reforma rolna w Polsce". Wydarzenie odbędzie się 12 grudnia o godz. 18.

Bezwzględne dożywocie i konfiskata aut pijanych kierowców. Karniści: ta nowelizacja „cofa polskie prawo karne do czasów PRL”

Bezwzględne dożywocie i konfiskata aut pijanych kierowców. Karniści: ta nowelizacja „cofa polskie prawo karne do czasów PRL”

Prezydent Andrzej Duda podpisał reformę Kodeksu karnego, zaostrzającą m.in. kary za najcięższe przestępstwa. Część zmian, jak wprowadzenie tzw. bezwzględnego dożywocia czy konfiskatę aut nietrzeźwych kierowców krytykowali przedstawiciele środowiska prawniczego.

Kuratorium traci cierpliwość i wdraża "twarde" środki. Dyrektor szkoły straci stanowisko?

Kuratorium traci cierpliwość i wdraża "twarde" środki. Dyrektor szkoły straci stanowisko?

To z pozoru proste: na wicedyrektora trzeba powołać osobę spełniającą wymagania. A jednak mimo upływu wielu miesięcy, dyrektor Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Werbkowicach nie był w stanie tego zrobić. Jeśli nie wykorzysta ostatniej danej mu przez kuratorium szansy, sam straci stanowisko.

Naturalne kosmetyki dla niemowląt

Naturalne kosmetyki dla niemowląt

Skóra niemowląt jest wyjątkowo delikatna i wymaga szczególnej troski. Kluczowe znaczenie ma dobór odpowiednich kosmetyków do pielęgnacji. Warto wybierać te, które mają bezpieczne i przebadane składy.

 W sobotę w Stróży odbędzie się piłkarski Turniej Mikołajkowy

W sobotę w Stróży odbędzie się piłkarski Turniej Mikołajkowy

Dla podopiecznych Anatolija Ławryszyna będzie to podsumowanie bardzo udanej rundy wiosennej

W tej wsi pod Lublinem mają nowego milionera

W tej wsi pod Lublinem mają nowego milionera

6 grudnia w losowaniu Lotto padła główna wygraną w wysokości 2 mln złotych. Gracz zagrał w jednym z punktów w województwie lubelskim.

Lublin. Pościg za złodziejem samochodów. Padły strzały

Lublin. Pościg za złodziejem samochodów. Padły strzały

Ukradł audi, opla i BMW. Najbliższe trzy miesiące 30-letni złodziej samochodów spędzi w areszcie.

"Mój ogon i ja" - spektakl dla dzieci w Centrum Kultury
11 grudnia 2022, 15:00

"Mój ogon i ja" - spektakl dla dzieci w Centrum Kultury

Artystyczny Kolektyw Holobiont zaprezentuje w Lublinie spektakl dla najmłodszych widzów. Humorystyczne przedstawienie o ewolucji pt. "Mój ogon i ja" będzie można zobaczyć w niedzielę, 11 grudnia o godz. 15 i 17.

Lubelskie. Było 100 zł, a teraz za wodę mają płacić 360 zł. Choć wieś dołożyła się do budowy wodociągu

Lubelskie. Było 100 zł, a teraz za wodę mają płacić 360 zł. Choć wieś dołożyła się do budowy wodociągu

Mieszkańcy sołectwa Nadwiślanka przed laty sami pomogli swojej gminie zbudować wodociąg. Teraz za korzystanie z wody płacą dwa razy więcej, niż pozostałe miejscowości, prawie 7 zł za metr. Ich zdaniem to nieuczciwe. Pokazują rachunki i proszą o pomoc.

Świetna skuteczność drużyn występujących w Powiatowej Amatorskiej Lidze Futsalu w Świdniku

Świetna skuteczność drużyn występujących w Powiatowej Amatorskiej Lidze Futsalu w Świdniku

W pięciu meczach Powiatowej Amatorskiej Ligi Futsalu w Świdniku padło aż 51 bramek.

Janku, co u ciebie? Powiedziałem mu: Żyję w zgodzie z samym sobą. Wywiad z Janem Nowickim

Janku, co u ciebie? Powiedziałem mu: Żyję w zgodzie z samym sobą. Wywiad z Janem Nowickim

Nie należy uważać się za wybrańca losu, bo w każdej chwili może się to skończyć. Zresztą ten koniec jest najbardziej fascynującą stroną życia człowieka. Mężczyzna, który nie umie odchodzić, jest trupem za życia. Więc trzeba się powoli zbierać. Sprzątać po sobie. Wybudować rodzinny grób. I napisać "Moje psie myśli".

Lublin. Ratusz chce zagwarantować mieszkańcom, że targowisko jest nie do ruszenia

Lublin. Ratusz chce zagwarantować mieszkańcom, że targowisko jest nie do ruszenia

Teren targowiska przy ul. Krańcowej nie będzie mógł być przeznaczony na inny cel – taką gwarancję ma dawać plan zagospodarowania Bronowic, którego nowy projekt został ogłoszony przez Ratusz. Pierwsza wersja projektu nie zawierała takiej gwarancji.

Trzeci koncert Festiwalu Adventus
11 grudnia 2022, 19:00

Trzeci koncert Festiwalu Adventus

Chór Katedry Prawosławnej Przemienienia Pańskiego w Lublinie wystąpi w ramach trzeciego z koncertów Ekumenicznego Festiwalu Wokalnego Adventus. Wydarzenie odbędzie się 11 grudnia o godz. 19 w Kościele pw. Matki Bożej Różańcowej.

Platformy transportowe – jak z ich pomocą usprawnić pracę?

Platformy transportowe – jak z ich pomocą usprawnić pracę?

Wybór odpowiednich rozwiązań do optymalizacji transportu w magazynie, sortowni, sklepie czy warsztacie samochodowym pozwala nie tylko znacznie oszczędzić czas, ale także znacząco poprawić wydajność pracy i ją ułatwić. Jednym z urządzeń, w które warto zainwestować, jest platforma transportowa. W artykule przedstawiamy, jak wybrać zestaw transportowy dopasowany do potrzeb firmy.

Zmarł Jan Nowicki. Wielki Szu odszedł w wieku 83 lat

Zmarł Jan Nowicki. Wielki Szu odszedł w wieku 83 lat

Nie żyje wybitny aktor, Jan Nowicki. O jego śmierci poinformowano w środę rano.

ALARM24

Widzisz wypadek? Jesteś świadkiem niecodziennego zdarzenia?
Alarm24 telefon 691 770 010

Wyślij wiadomość, zdjęcie lub zadzwoń.

Kliknij i dodaj swojego newsa!

Najczęściej czytane

Dzisiaj · Tydzień · Wideo · Premium