Przeglądarka, z której korzystasz jest przestarzała.

Starsze przeglądarki internetowe takie jak Internet Explorer 6, 7 i 8 posiadają udokumentowane luki bezpieczeństwa, ograniczoną funkcjonalność oraz nie są zgodne z najnowszymi standardami.

Prosimy o zainstalowanie nowszej przeglądarki, która pozwoli Ci skorzystać z pełni możliwości oferowanych przez nasz portal, jak również znacznie ułatwi Ci przeglądanie internetu w przyszłości :)

Pobierz nowszą przeglądarkę:

Biała Podlaska

15 kwietnia 2020 r.
12:29

Ruch to zdrowie, szczególnie w czasach izolacji. „Obecne ograniczenia pogłębią negatywny trend”

Autor: Zdjęcie autora Ewelina Burda
353 1 A A

Rozmowa z dr. hab. prof. AWF Hubertem Makarukiem, dziekanem Wydziału Wychowania Fizycznego i Zdrowia filii AWF w Białej Podlaskiej.

AdBlock
Szanowny Czytelniku!
Dzięki reklamom czytasz za darmo. Prosimy o wyłączenie programu służącego do blokowania reklam (np. AdBlock).
Dziękujemy, redakcja Dziennika Wschodniego.
Kliknij tutaj, aby zaakceptować
  • Czy ruch jest ważny dla człowieka?

– Zdecydowanie tak, wystarczy przytoczyć znaną maksymę „ruch może zastąpić niemal każdy lek, ale żaden lek nie zastąpi ruchu”.  Ale współczesne społeczeństwo do najzdrowszych nie należy. Szacuje się, iż rocznie z powodu braku aktywności fizycznej na całym świecie umiera ponad 3 mln ludzi. Eksperci z obszaru kultury fizycznej problem ten podnoszą od wielu lat. Hipokinezja, czyli ograniczenie aktywności fizycznej, zmniejsza nasz dobowy wydatek energetyczny, a w połączeniu ze spożywaniem nadmiernych ilości jedzenia, rażąco zwiększa ryzyko rozwoju chorób cywilizacyjnych, w szczególności otyłości, cukrzycy, chorób układu krążenia czy chorób układu kostno-stawowego. Jeszcze przed pandemią koronawirusa statystki w naszym kraju były alarmujące. Na przykład, ponad połowa Polaków ma zbyt dużą masę ciała.

  • Obecna sytuacja to pogłębi?

– Tak, obawiam się, że obecne ograniczenia pojawiające się w podejmowaniu aktywności fizycznej jeszcze bardziej ten negatywny trend pogłębią. Tymczasem znaczenie aktywności fizycznej pokazują wyniki naszych ostatnich, jeszcze nieopublikowanych badań, przeprowadzonych na ponad 25 tys. osób. Okazuje się, że podejmowanie regularnych wysiłków fizycznych zmniejsza wskaźnik śmiertelności aż o 13 proc. Zatem systematyczna aktywność fizyczna i właściwa dieta powinny stanowić integralną część naszego stylu życia. To nie slogan, to wyjątkowo bieżąca potrzeba.

  • Jak nasz organizm odczuje brak ruchu?

– Aktywność fizyczna zaspokaja biologiczną potrzebę ruchu, jednocześnie usprawniając przy tym czynności wielu narządów i układów. Wspomniana przeze mnie hipokinezja prowadzi do szeregu niekorzystnych zmian przystosowawczych zachodzących w układzie krążenia, oddechowym i nerwowym, w efekcie których dochodzi do obniżenia sprawności fizycznej, tym samym jakości życia. Oczywiście mowa tu o miesiącach, a nie o tygodniach. Niemniej jednak napięcie emocjonalne czy zły nastrój mogą być widoczne nawet po 2 czy 3 tygodniach, szczególnie w przypadku osób, które prowadziły aktywny tryb życia. Wyniki badań naukowych jednoznacznie wskazują, że ćwiczenia fizyczne przyczyniają się do poprawy samopoczucia, a już po jednorazowym wysiłku obserwuje się obniżenie lęku i depresji.

  • Kto to bardziej odczuje: osoby wysportowane czy wręcz przeciwnie - „kanapowcy”?

– Zapewne osoby systematycznie podejmujące aktywność fizyczną z tym deficytem świeżego powietrza na swój sposób sobie radzą i po okresie kwarantanny szybko wrócą do dobrej formy. Obawiałbym się bardziej pogłębiających się negatywnych skutków zdrowotnych u osób nieaktywnych fizycznie. A takich osób w Polsce jest bardzo dużo. Dane pokazują, iż prawie połowa Polaków w ogóle nie uczęszcza na spacery, wliczając w to nawet przemieszczanie się w celach transportowych. Jeszcze kilka lat temu zajmowaliśmy tu przedostatnie miejsce wśród krajów Unii Europejskiej.

  • Jakie dostępne formy ruchu pan poleca?

– To bardzo trudne pytanie dla mnie. Pracuję w miejscu, w którym promuje się aktywny styl życia, nie tyle z powinności zawodowej, a przede wszystkim z głębokiego przekonania o jego słuszności. Mam nadzieję, że niebawem dostęp do przestrzeni publicznej, szczególnie terenów zielonych, będzie większy. I będziemy z tego mądrze korzystać. Tymczasem każdy powinien znaleźć własne rozwiązania i być aktywnym fizycznie każdego dnia. Gimnastyka czy rozciąganie przy rozszczelnionych oknach, przy akompaniamencie ulubionej muzyki to jeden ze sposobów. Aczkolwiek muszę przyznać, że nie jestem zwolennikiem większości amatorskich pomysłów pojawiających się w mediach społecznościowych.

  • A jak pan teraz dba o to, by pozostać "aktywnym"?

– Należę do grupy tych szczęśliwców, którzy mają swój prywatny dom z własną przestrzenią na zewnątrz wraz niezbędnymi akcesoriami do uprawiania piłki nożnej, koszykówki, badmintona, ringo czy po prostu gry w berka, z czego wraz ze swoimi dziećmi i żoną codziennie korzystam.

Skomentuj i udostępnij na Facebooku
e-Wydanie

Komentarze 1

Najlepsze · Najnowsze
Avatar
patafilar / 16 września 2020 r. o 10:22
0
Tylko naturalne witaminy, ćwiczenia i ruch na świeżym powietrzu. W swojej diecie wykorzystuję witaminy w postaci soków które piję wg. porad terapiasokami.pl/gdzie-szukac-witamin i jestem zdrowa i pełna energii pomimo zaawansowanego wieku (65lat). Możliwie dużo czasu aktywnie wypoczywam na świeżym powietrzu. To wszystko daje mi moc, wigor i młodość. Jak powiedział Wojciech Oczko, lekarz (1545-1608) „Ruch jest w stanie zastąpić prawie każdy lek, ale wszystkie leki razem wzięte nie zastąpią ruchu”.
Avatar
patafilar / 16 września 2020 r. o 10:22
0
Tylko naturalne witaminy, ćwiczenia i ruch na świeżym powietrzu. W swojej diecie wykorzystuję witaminy w postaci soków które piję wg. porad terapiasokami.pl/gdzie-szukac-witamin i jestem zdrowa i pełna energii pomimo zaawansowanego wieku (65lat). Możliwie dużo czasu aktywnie wypoczywam na świeżym powietrzu. To wszystko daje mi moc, wigor i młodość. Jak powiedział Wojciech Oczko, lekarz (1545-1608) „Ruch jest w stanie zastąpić prawie każdy lek, ale wszystkie leki razem wzięte nie zastąpią ruchu”.
Zobacz wszystkie komentarze 1

Skomentuj

Aby napisać komentarz, należy się zalogować:

Nie publikujemy nic na Twojej tablicy na Facebooku oraz nikomu nie udostępniamy Twoich danych osobistych.
Podczas pierwszego logowania zostaniesz poproszony o wybór swojej nazwy użytkownika.

Twój komentarz został dodany

Pozostałe informacje

Powyrywał parapety, zniszczył elewację. Wandal wziął na cel szkołę koło Zamościa

Powyrywał parapety, zniszczył elewację. Wandal wziął na cel szkołę koło Zamościa

18-latka czeka też sąd, a policjantom powiedział, że to wszystko przez alkohol.

Dr Sutkowski: tempo szczepień jest niezłe, ale nie oszałamiające

Dr Sutkowski: tempo szczepień jest niezłe, ale nie oszałamiające

W pełni zaszczepionych jest ok. 26-27 proc. Polaków i powoli jest coraz mniej osób chętnych do szczepień, dlatego należy ciągle prowadzić działania profrekwencyjne – powiedział prezes Warszawskich Lekarzy Rodzinnych dr Michał Sutkowski.

W Puławach wsadzili drzewa do wroków. I to ma sens

W Puławach wsadzili drzewa do wroków. I to ma sens

Sto młodych drzew posadzonych przy siedmiu puławskich ulicach otrzymało tzw. treegatory - worki zabezpieczające przed wysuszaniem.

Sukces Szymona Ładniaka w Austrii

Sukces Szymona Ładniaka w Austrii

Szymon Ładniak ukończył wyścig na austriackim Red Bull Ringu w pierwszej dziesiątce

Sousa: mamy 6 punktów do zdobycia, musimy być optymistami

Sousa: mamy 6 punktów do zdobycia, musimy być optymistami

Selekcjoner polskich piłkarzy Paulo Sousa zaapelował o optymizm przed dwoma najbliższymi meczami mistrzostw Europy z Hiszpanią i Szwecją. - Mamy jeszcze sześć punktów do zdobycia - powiedział Portugalczyk po poniedziałkowej porażce ze Słowacją 1:2 w pierwszym spotkaniu fazy grupowej.

Ekspertka z KUL jasno: To nie była tylko walka o Rzeszów

Ekspertka z KUL jasno: To nie była tylko walka o Rzeszów

Ta wygrana to pewien symbol, a symbolika w polityce jest niezwykle ważna – mówi o wyborach prezydenckich w Rzeszowie dr hab. Agnieszka Łukasik-Turecka, politolog i medioznawczyni z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.

Suczka Dziama się nie pomyliła. Przewidziała przegraną Polski
wideo
film

Suczka Dziama się nie pomyliła. Przewidziała przegraną Polski

Zwierzę prawidłowo wytypowało wynik pierwszego meczu Polaków na Euro 2020.

W banku pracownicy chodzą ubrani na czarno. Dlaczego?
ALARM 24

W banku pracownicy chodzą ubrani na czarno. Dlaczego?

Pracownicy Banku Pekao S.A. zorganizowali czarny protest. Do akcji przyłączyli się m.in. zatrudnieni w oddziałach w naszym regionie. Domagają się zaprzestania zwolnień i zamykania oddziałów.

Wojna o krew lublinian zacznie się dziś

Wojna o krew lublinian zacznie się dziś

Od parku Bronowickiego rozpocznie się dzisiaj akcja oprysków przeciw komarom, meszkom i kleszczom, która będzie prowadzona na zlecenie Urzędu Miasta. Znamy już dokładną listę miejsc, w których rozpylany ma być preparat.

Pierwsza strona Dziennika Wschodniego z 15 czerwca 2021 r.

Pierwsza strona Dziennika Wschodniego z 15 czerwca 2021 r.

Dzikie cmentarzysko zwierząt pod Lublinem
zdjęcia
galeria

Dzikie cmentarzysko zwierząt pod Lublinem

Odór nie do zniesienia, a pod wiatą wywieszonych kilkaset martwych zwierząt bez głów i skór. – Widok rodem z filmów Hitchcocka – obrońcy zwierząt tak opisują wizytę na terenie jednego z pól w Stasinie pod Lublinem.

Euro 2020. Polska - Słowacja 1:2. Fatalne otwarcie Biało-Czerwonych
Zdjęcia ze Strefy Kibica w Lublinie
galeria

Euro 2020. Polska - Słowacja 1:2. Fatalne otwarcie Biało-Czerwonych

Reprezentacja Polski w swoim pierwszym meczu na Euro 2020 przegrała ze Słowacją i mocno skomplikowała sobie szansę na wyjście z grupy

Studenci interweniują na osiedlu Błonie w Lublinie. Znajdź ich prace
galeria

Studenci interweniują na osiedlu Błonie w Lublinie. Znajdź ich prace

To jedne z najbardziej ulotnych działań w miejskiej przestrzeni. Tym razem studentów Architektury Krajobrazu KUL można spotkać na lubelskim osiedlu Błonie. Część prac już jest, kolejne w środę

Umowa na obwodnicę Chełma podpisana, a lada dzień otwarcie nowej części S19

Umowa na obwodnicę Chełma podpisana, a lada dzień otwarcie nowej części S19

Za cztery lata kierowcy ominą Chełm nową obwodnicą. Podpisano umowę na realizację inwestycji. W ciągu kilku najbliższych dni kierowcy powinni też pojechać nowym odcinkiem S19 od Janowa Lubelskiego do Lasów Janowskich. Ta droga zostanie przekazana kierowcom na zasadzie tymczasowej organizacji ruchu.

Świdnik. Baseny pod chmurką czynne od wtorku. Są nowe atrakcje
zdjęcia
galeria

Świdnik. Baseny pod chmurką czynne od wtorku. Są nowe atrakcje

We wtorek ruszają baseny na świeżym powietrzu. Park Avia w Świdniku szykuje też kolejną atrakcję – park linowy. Prawdopodobnie ruszy z początkiem lata. – Zaczyny drugi sezon i serdecznie wszystkich zapraszamy – mówi Marcin Dmowski, zastępca burmistrza Świdnika.

ALARM24

Widzisz wypadek? Jesteś świadkiem niecodziennego zdarzenia?
Alarm24 telefon 691 770 010

Wyślij wiadomość, zdjęcie lub zadzwoń.

Kliknij i dodaj swojego newsa!

Najczęściej czytane

Dzisiaj · Tydzień · Wideo · Premium

Uwaga czytelniku!

Informujemy, że w dniu 25 maja 2018 r. na terenie całej Unii Europejskiej, w tym także w Polsce, wejdzie w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego w sprawie ochrony danych osobowych. W związku z tym chcielibyśmy Ci przekazać kilka informacji na temat zasad przetwarzania Twoich danych osobowych przez administratora portalu www.dziennikwschodni.pl – spółkę Corner Media sp. z o.o. z siedzibą w Lublinie.

Bardzo prosimy, zapoznaj się z tymi informacjami uważnie, są to bowiem sprawy bardzo istotne. Jeśli jesteś osobą małoletnią poniżej 16. roku życia, koniecznie przekaż tą wiadomość swoim opiekunom, którzy następnie powinni wytłumaczyć Ci, o co w niej chodzi i dlaczego się do Ciebie zwracamy.

Czym jest RODO?

RODO to potoczna nazwa Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE. W Polsce będzie ono obowiązywało od 25 maja 2018 r. Akt ten wprowadza nowy standard ochrony danych osobowych, nakładając na podmioty przetwarzające te dane (administratorów danych) szereg obowiązków, w tym obowiązek poinformowania Ciebie o sposobie przetwarzania Twoich danych, celach w jakich Twoje dane są przetwarzane oraz o uprawnieniach przysługujących Ci w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez administratora danych.

Administrator danych

Administratorem Twoich danych osobowych jest Corner Media Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Lublinie, ul. Krakowskie Przedmieście 54, 20-002 Lublin, wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego przez Sąd Rejonowy Lublin – Wschód z siedzibą w Świdniku, VI Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, za numerem KRS 0000507517, NIP 7123286919, kapitał zakładowy – 50.000,00. PLN

Możesz się z nami skontaktować zarówno pod adresem:
Corner Media Spółka z o.o.
ul. Krakowskie Przedmieście 54
20-002 Lublinie

jak i mailowo: online@dziennikwschodni.pl

oraz telefonicznie: 81 46-26-800

Rodzaj przetwarzanych danych osobowych

Przetwarzamy dane osobowe podane przez Ciebie podczas procesu rejestracji konta na portalu www.dziennikwschodni.pl, a także dane, które są zbierane podczas korzystania przez Ciebie z tego portalu. Chodzi o dane zbierane i zapisywane w plikach cookies. Więcej na temat plików cookies przeczytasz w naszej polityce prywatności.

Pamiętaj, rejestracja konta na portalu www.dziennikwschodni.pl nie jest obowiązkowa. Nie masz także obowiązku podawania nam swoich prawdziwych danych podczas procesu rejestracji, jak również nie musisz podawać nam wszystkich danych, o które pytamy. Może się jednak zdarzyć tak, że nie posiadając Twoich wszystkich danych albo nie posiadając Twoich prawdziwych danych, nie będziemy w stanie świadczyć Ci wszystkich usług, które oferujemy oraz wywiązać się z wszystkich obowiązków określonych w regulaminie portalu dziennikwschodni.pl (np. zapewnić Ci odpowiedniego bezpieczeństwa w zakresie odzyskania danych dostępowych do konta).

Cel przetwarzania danych osobowych

Głównym celem przetwarzania przez nas Twoich danych jest zapewnienie Ci pełnej funkcjonalności działania serwisu dziennikwschodni.pl, dostępu do usług świadczonych przez nas w ramach tego serwisu, zapewniania Ci bezpieczeństwa podczas korzystania z serwisu (np. w przypadku prób nadużyć) oraz wywiązanie się przez nas z obowiązków umownych wynikających z regulaminu portalu Dziennikwschodni.pl.

Dodatkowy cel przetwarzania danych osobowych to tzw. marketing własny, tj. przetwarzanie danych wyłącznie na nasze wewnętrzne potrzeby w celach analitycznych, badawczych, statystycznych, w szczególności poprzez dążenie do jak najpełniejszego dostosowania treści wyświetlanych na naszych stronach do Twoich preferencji i zainteresowań.

Ponadto, o ile wyrazisz na to zgodę, będziemy mogli przetwarzać Twoje dane osobowe w celach marketingowych (marketing zewnętrzny), w tym przekazywać Twoje dane podmiotom z nami współpracującym – agencjom reklamowym i naszym partnerom handlowym. Pamiętaj, że zgoda na przetwarzanie Twoich danych w celach marketingowych jest całkowicie dobrowolna i możesz ją w każdej chwili wycofać.

Pamiętaj także, że jeżeli jesteś osobą małoletnią, która nie ukończyła 16. roku życia, przesyłanie informacji w celach marketingowych może nastąpić wyłącznie po wyrażeniu zgody przez Twojego rodzica lub opiekuna.

Podstawy prawne przetwarzania danych

Twoje dane osobowe mogą być przetwarzane wyłącznie zgodnie z określonymi w obecnie obowiązujących przepisach podstawami prawnymi. W zależności od celu przetwarzania danych możemy wyróżnić trzy główne podstawy prawne przetwarzania danych.

Pierwszą podstawą przetwarzania danych jest niezbędność do wykonania umów o świadczenie usług. Mamy z nią do czynienia wtedy, gdy przetwarzanie danych jest niezbędne w celu zapewnienia Ci sprawnego, bezpiecznego korzystania z naszego serwisu wraz z jego wszystkimi funkcjonalnościami. Umowy o świadczenie usług to regulaminy, w tym regulamin portalu dziennikwschodni.pl, który akceptujesz decydując się na korzystanie z naszego serwisu.

Drugą podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora danych. Mamy z nim do czynienia w przypadku prowadzenia pomiarów statystycznych oraz działań z zakresu marketingu własnego przez administratora danych.

Wreszcie, trzecią przesłanką przetwarzania danych jest Twoja dobrowolna i świadoma zgoda. Na jej podstawie Twoje dane mogą być wykorzystywane w celach marketingowych, a także w celu profilowania.

Pamiętaj, zgody udzielasz w pełni dobrowolnie. Masz także prawo do cofnięcia udzielonej zgody na przetwarzanie Twoich danych osobowych w dowolnym momencie. Wycofanie zgody nie będzie miało jednak wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem.

Podmioty, którym możemy przekazywać dane

Co do zasady Twoje dane osobowe będą przez nas wykorzystywane wyłącznie na nasz własny użytek.

W pewnych sytuacjach możemy jednak przekazać Twoje dane podmiotom z nami współpracującym: – naszym partnerom handlowym, podwykonawcom oferowanych przez nas usług, agencjom marketingowym.

Dodatkowo, w przypadkach ściśle określonych w przepisach prawa, będziemy zobligowani przekazać Twoje dane podmiotom uprawnionym do ich uzyskania na podstawie obecnie obowiązujących przepisów prawa (np. policji czy prokuraturze), pod warunkiem oczywiście, iż wystąpią do nas z takim żądaniem, powołując się na określoną podstawę prawną.

Okres przechowywania danych

Twoje dane osobowe będą przechowywane tak długo, jak będzie to niezbędne do zapewnienia Ci dostępu do usług oferowanych przez serwis www.dziennikwchodni.pl Oczywiście, możesz w każdym czasie złożyć wniosek o zaprzestanie przetwarzania swoich danych osobowych, ich zmianę lub usunięcie.

Informacje o prawach przysługujących osobie, której dane dotyczą

Musisz wiedzieć, że niezależnie od tego, na jakiej podstawie przetwarzamy Twoje dane, masz zawsze prawo dostępu do nich oraz ich poprawiania. Możesz również w każdym momencie żądać ich usunięcia lub cofnąć albo ograniczyć wcześniej udzieloną zgodę na przetwarzanie danych osobowych, przy czym wycofanie danej zgody nie wpływa na administratora danych do przetwarzania danych w celu określonym w danej zgodzie do chwili jej wycofania.

Masz również prawo wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych osobowych.

Możesz też zażądać od administratora danych osobowych przeniesienia Twoich danych lub uzyskania kopii Twoich danych, z tym jednak zastrzeżeniem, że prawo to nie może wpływać niekorzystnie na prawa i wolności innych osób. Administrator danych będzie realizował Twoje żądania w zakresie posiadanych możliwości technicznych.

Informacje o prawie do wniesienia skargi

Organem nadzorczym nad administratorem danych osobowych jest Generalny Inspektor Danych Osobowych, do którego masz prawo wnieść skargę za każdym razem, gdy Twoje dane będą przetwarzane w sposób w Twojej ocenie nieprawidłowy.

Informacje o tym, czy podanie danych jest wymogiem ustawowym lub umownym, czy jesteś zobowiązany do ich podania

Nie jesteś zobowiązany do podawania nam swoich danych osobowych ani wyrażania zgody na ich przetwarzanie, z tym jednak zastrzeżeniem, że ich podanie może okazać się niezbędne dla korzystania z określonych funkcjonalności serwisu.

Jest także możliwe, że jeśli nie wyrazisz zgody na przetwarzanie danych osobowych lub cofniesz wcześniej udzieloną zgodę, nie będziemy mogli zapewnić Ci dostępu do niektórych oferowanych przez nas usług, przy czym zawsze w takim wypadku zostaniesz o tym poinformowany.

Informacje o profilowaniu

Czym jest profilowanie? To zbieranie wszelkich informacji, które pozwalają bezpośrednio lub pośrednio zidentyfikować osobę, która jest poddawana profilowaniu. Profilowanie odbywa się najczęściej przy użyciu systemów informatycznych, w sposób zautomatyzowany, za pomocą specjalnych algorytmów uwzględniających określone wcześniej kryteria. Wyniki profilowania mogą być wykorzystywane m.in. do celów marketingowych, np. w celu spersonalizowania reklamy kierowanej do danego użytkownika lub przygotowania oferty uwzględniającej jego potrzeby lub preferencje.

Oświadczamy, że na chwilę obecną nie profilujemy Twoich danych. Jeśli jednak zaczniemy, zostaniesz o tym uprzednio poinformowany i będziesz miał prawo nie wyrazić na to zgody.

Bardzo prosimy o uważne zapoznanie się z powyższymi informacjami. Gdy już to zrobisz, kliknij przycisk Zapoznałem się z informacją. Przejdź do serwisu.

Rozumiem

Używamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki. Więcej informacji w naszej polityce prywatności.