Przeglądarka, z której korzystasz jest przestarzała.

Starsze przeglądarki internetowe takie jak Internet Explorer 6, 7 i 8 posiadają udokumentowane luki bezpieczeństwa, ograniczoną funkcjonalność oraz nie są zgodne z najnowszymi standardami.

Prosimy o zainstalowanie nowszej przeglądarki, która pozwoli Ci skorzystać z pełni możliwości oferowanych przez nasz portal, jak również znacznie ułatwi Ci przeglądanie internetu w przyszłości :)

Pobierz nowszą przeglądarkę:

Lublin

24 października 2003 r.
19:20
Edytuj ten wpis

Najstarsze w regionie miejsce wiecznego spoczynku

0 1 A A
Kształty niektórych monumentów w najstarszej części ewangelicko<br />
-augsburskiej potrafią być fantazyj
Kształty niektórych monumentów w najstarszej części ewangelicko
-augsburskiej potrafią być fantazyj

Chowanie zmarłych w obrębie ogrodzenia kościoła obowiązywało w Polsce jeszcze dwieście lat temu. Zakładanie nowych cmentarzy z daleka od świątyń nie przychodziło łatwo. Pionierami lokowania nekropolii poza osiedlami ludzkimi byli Adam Kazimierz Czartoryski
i jego żona Izabela

AdBlock
Szanowny Czytelniku!
Dzięki reklamom czytasz za darmo. Prosimy o wyłączenie programu służącego do blokowania reklam (np. AdBlock).
Dziękujemy, redakcja Dziennika Wschodniego.
Kliknij tutaj, aby zaakceptować
Zaledwie trzy polskie cmentarze mogą się poszczycić ponaddwustuletnią historią. Jeden z nich znajduje się na Lubelszczyźnie, w Puławach. Najstarszy nagrobek na włostowickiej nekropolii - bo o niej mowa - liczy sobie 206 lat. - Nie miałem pojęcia, że ten cmentarz jest tak stary. Wiele razy przechodziłem obok tego pomnika, ale nigdy by mi do głowy nie przyszło, że postawił go książę Czartoryski swojemu przyjacielowi - mówi Jan Kulisz, spacerujący po włostowickim cmentarzu.

Pośmiertna pamięć

Kształty niektórych monumentów w najstarszej części ewangelicko-augsburskiej są fantazyjne. Jeden do złudzenia przypomina... współczesny telewizor plazmowy. Fundowanie pamiątkowych tablic nagrobnych rozpowszechnili właściciele Polskich Aten (tak nazywano Puławy, siedzibę rodową książąt Czartoryskich). Kazali je opierać o zewnętrzną część kościelnego parkanu. Dlaczego akurat o płot świątyni? Ponieważ adresatów nagrobnych inskrypcji chowano wyłącznie w sąsiedztwie kościołów. Tylko duchowieństwo i kolatorzy kościołów (odpowiednik sponsora) mogli liczyć na miejsce w krypcie.
Po opuszczeniu Puław przez Czartoryskich (w 1835 roku) tablice wmurowywano w ogrodzenie. W tym celu formowano w nim specjalnie nisze. Dziś w murze okalającym włostowicki kościółek znajduje się 17 wnęk, z których dwie pierwsze są puste. Najstarsza znajdująca się tam tablica pochodzi z 1788 r. Warszawskie Powązki powstały dopiero dwa lata późnej. Okolicznościowe inskrypcje wyryte są w języku polskim, niemieckim, angielskim i francuskim.

Jak burgrabia z koniuszym

Z akt zgonu wynika, że przez 88 lat, tj. od 1721r. do 1809 r. na przykościelnym włostowickim cmentarzu pochowano w sumie 5000 osób! Najprawdopodobniej w miejsce starych mogił umieszczano nowe. Czartoryscy fundowali tablice głównie swoim przyjaciołom i osobom powszechnie szanowanym. W obrębie muru kościelnego spoczęli ludzie rozmaitych profesji i zawodów. Część z nich służyła na książęcym dworze.
Chowano tam m.in. lekarzy, burgrabiów, kamerdynerów, pałacowych kucharzy, guwernantki, nadwornych ogrodników, architektów, projektantów i sztukatorów. Miejsc wiecznego spoczynku przy świątyni nie brakowało też dla szewców, garderobianych, muzyków kapeli dworskiej, tapicerów, zegarmistrzów, koniuszych czy nadwornych cukierników. Swoje mogiły w sąsiedztwie kościoła mieli również przedstawiciele najuboższych warstw społecznych. Z czasem jednak terenu pod nowe pochówki zaczęło brakować.

Cmentarz na pastwisko

Pod koniec XVIII w. ze względów sanitarnych władze świeckie wydały rozporządzenie o zakładaniu cmentarzy z dala od osiedli. Pierwszym, który wspomniał o przeniesieniu cmentarza w nowe miejsce był biskup Skaryszewski. Uczynił to podczas wizyty pasterskiej.
Jeszcze w 1801 r. na 3 morgach ziemi pomiędzy Włostowicami a Puławami powstało nowe miejsce grzebalne. Parafianie jednak kręcili nosami mówiąc, że oddalenie od kościoła narazi ich na zerwanie więzi z wiarą i religią. Rozebrali drewniany płot, a cmentarz zamienili na... pastwisko. Na pewien czas wrócono do chowania zmarłych przy świątyni.
Adam Kazimierz Czartoryski jednak stanowczo dążył do zamierzonego celu. Dewastacje ogrodzenia kazał pospiesznie naprawiać. Opornym i nieuświadomionym chłopom wpajał konieczność przestrzegania elementarnych przepisów sanitarnych. Parafianie przełamali swoją niechęć do pomysłu księcia dopiero po ponad 10 latach. Wówczas zwyczaj chowania na cmentarzu przyjął się ostatecznie.

Katolik, prawosławny, ewangelik

Rok 1801 został przyjęty jako oficjalna data powstania włostowickiej nekropolii. Do dziś zachował się tam tylko jeden pomnik fundowany przez A.K. Czartoryskiego. Sygnowany jest rzymskim cyframi MDCCXCVII (1797 r.) Sprzeczność wynikająca z tych dwóch dat do dziś pozostaje niewyjaśniona. Nagrobny obelisk należy do zaufanego dworzanina i wiernego przyjaciela księcia - Ferdynanda Goguela.
Gdyby dowiedziono, że stał tam od samego początku, to rok założenia nekropolii należałoby cofnąć o 4 lata. W 1986 roku włostowicki cmentarz został wpisany do rejestru obiektów zabytkowych. Słynne Powązki są starsze tylko o 11 lat.
Mimo że nekropolia nazywana jest rzymskokatolicką w rzeczywistości miała charakter wielowyznaniowy i wielonarodowy. Pochowano tam 15.120 katolików około 1000 prawosławnych i 500 ewangelików. Byli wśród nich m.in. Polacy, Austriacy i Niemcy. Grzebano ich w okresie 129 lat, tj. od 1810 do 1939 r. Późniejsze nagrobki należą wyłącznie do osób narodowości polskiej.
Skomentuj i udostępnij na Facebooku

Komentarze 1

Najlepsze · Najnowsze
Avatar
Gość / 7 lipca 2017 r. o 12:56
0
Kryłów - cmentarz unicki nagrobek z 1788 roku
Avatar
Gość / 7 lipca 2017 r. o 12:56
0
Kryłów - cmentarz unicki nagrobek z 1788 roku
Zobacz wszystkie komentarze 1

Skomentuj

Aby napisać komentarz, należy się zalogować:

Nie publikujemy nic na Twojej tablicy na Facebooku oraz nikomu nie udostępniamy Twoich danych osobistych.
Podczas pierwszego logowania zostaniesz poproszony o wybór swojej nazwy użytkownika.

Twój komentarz został dodany

Pozostałe informacje

Lublin. Rodzice bronią szkoły, władze miasta już oficjalnie mówią o likwidacji

Lublin. Rodzice bronią szkoły, władze miasta już oficjalnie mówią o likwidacji

Tak będzie lepiej – twierdzą miejscy urzędnicy, którzy chcą zlikwidować podstawówkę przy ul. Szkolnej, a uczniów przenieść do szkoły przy Sierocej. Oburzeni rodzice chcą, żeby Urząd Miasta wycofał się z tych planów.

Lublin. Poszło o kobietę. Brat rzucił się z sierkierą na brata

Lublin. Poszło o kobietę. Brat rzucił się z sierkierą na brata

Zakończył się proces 39-latka z Lublina oskarżonego o usiłowanie zabójstwa brata. Łukasz Z. rzucił się na niego z siekierą i uderzył mężczyznę w czoło. Powodem napaści była zazdrość o kobietę.

Lublin. Medycy kolejny dzień na L4. Zamieszanie podczas negocjacji

Lublin. Medycy kolejny dzień na L4. Zamieszanie podczas negocjacji

Już nie tylko pacjentów z udarami i zawałami, ale też z najcięższymi urazami przyjmuje od dzisiaj SOR przy Jaczewskiego w Lublinie. Na finał rozmów pracowników z dyrekcją szpitala nadal się jednak nie zanosi i nie wiadomo kiedy oddział zacznie pracować na pełnych obrotach. Większość załogi jest na zwolnieniach lekarskich.

Lublin. Znów są problemy z zakupem biletów. Tej nocy mogą się pojawić kolejne

Lublin. Znów są problemy z zakupem biletów. Tej nocy mogą się pojawić kolejne

Pasażerowie lubelskiej komunikacji miejskiej znowu skarżą się na problemy z zakupem biletów przez aplikację na telefon komórkowy. ZTM tłumaczy, że to nie jego wina, a zarazem… zapowiada na dzisiejszą noc kolejne utrudnienia.

Nowy SOR i lądowisko szpitala w Lublinie prawie gotowe. Pacjenci dopiero za rok
zdjęcia
galeria

Nowy SOR i lądowisko szpitala w Lublinie prawie gotowe. Pacjenci dopiero za rok

Niebawem Szpital Kliniczny nr 1 w Lublinie będzie miał SOR z lądowiskiem dla helikopterów Lotniczego Pogotowia Ratunkowego. Trwa wykańczanie budynku przy Staszica 16. Za rok trafią tam pierwsi pacjenci.

Międzyrzec Podlaski. Rzucił się z nożem na byłą żonę. „Usiłowanie zabójstwa”

Międzyrzec Podlaski. Rzucił się z nożem na byłą żonę. „Usiłowanie zabójstwa”

Sąd aresztował mężczyznę, który zaatakował byłą żonę i syna. Bliscy uciekli przed nim z domu.

Puławscy wolontariusze mają dobre serca. Otrzymali nagrody [zdjęcia]
galeria

Puławscy wolontariusze mają dobre serca. Otrzymali nagrody [zdjęcia]

Na co dzień pomagają innym. Organizują charytatywne akcje, robią świąteczne paczki, opiekują się chorymi i niepełnosprawnymi, walczą o dobrostan zwierząt. Dzisiaj, za swoją aktywności i zaangażowanie otrzymali nagrody "Wolontariusz Roku Powiatu Puławskiego".

W Puławach Mikołaj przyjdzie dwa razy

W Puławach Mikołaj przyjdzie dwa razy

Tegoroczne Mikołajki w Puławach dzielą się na dwie części. Pierwsza - dla najmłodszych – odbędzie się w niedzielę w Domu Chemika. Drugą część atrakcji zaplanowano na poniedziałek (6 grudnia) na miejskim lodowisku. Tego samego dnia rozbłyśnie świąteczna iluminacja.

Lubelskie. Kolejna śmierć na pasach. Teraz starsza pani

Lubelskie. Kolejna śmierć na pasach. Teraz starsza pani

Nie żyje starsza kobieta potrącona na przejściu dla pieszych w Międzyrzecu Podlaskim.

Górnik Łęczna jedzie na mecz z Jagiellonią Białystok powalczyć o wygraną w Barbórkę

Górnik Łęczna jedzie na mecz z Jagiellonią Białystok powalczyć o wygraną w Barbórkę

Piłkarze Górnika Łęczna w sobotnie późne popołudnie zagrają drugi mecz o stawkę w tym tygodniu. Po awansie do ćwierćfinału Fortuna Pucharu Polski zespół trenera Kamila Kieresia pojedzie do Białegostoku powalczyć o punkty w lidze

Lublin. Wybił szybę w autobusie i uciekł. Nie na długo

Lublin. Wybił szybę w autobusie i uciekł. Nie na długo

Zaczepiał pasażerów, wybił szybę w autobusie i uciekł. 25-latek z Lublina został już zatrzymany. Okazało się, że to znany policjantom recydywista.

Spotkania ze św. Mikołajem w Portofino
4 grudnia 2021, 12:00

Spotkania ze św. Mikołajem w Portofino

Weekendy w Restauracji Portofino nad Zalewem Zemborzyckim przebiegają pod znakiem świątecznej atmosfery. W te dni wszystkie dzieci mogą tam spotkać św. Mikołaja i jego przyjaciół.

Spotkanie w Kartoflisku i akcja "Chryzantema". Co kryją akta najgłośniejszej afery w Lublinie

Spotkanie w Kartoflisku i akcja "Chryzantema". Co kryją akta najgłośniejszej afery w Lublinie

Gdzie lubelscy przedsiębiorcy z branży architektoniczno-deweloperskiej spotykali się z agentem CBA udającym biznesmena zainteresowanego wybudowaniem pierwszego w mieście drapacza chmur? Kto mógł wejść „z ulicy” do prezydenta Lublina? Jak wyglądało spotkanie biznesmenów i agenta z Krzysztofem Żukiem w jego gabinecie? Kto do kogo dzwonił i jak często? Tego wszystkiego można dowiedzieć się z materiałów zgromadzonych przez CBA i śledczych Prokuratury Okręgowej w Zamościu w aktach sprawy Piotra Kowalczyka, byłego przewodniczącego Rady Miasta Lublin.

Lubelskie. Żart o drogowcach zaskoczonych przez zimę ma być nieaktualny

Lubelskie. Żart o drogowcach zaskoczonych przez zimę ma być nieaktualny

104 opłużone solarki i 14 pługów wirnikowych. To ułamek sprzętu, jakim dysponują drogowcy szykujący się nadejścia zimy. Przygotowano już ok. 20 tys. ton soli.

Program TV 3-5 grudnia 2021. Jakie filmy warto zobaczyć w telewizji?
3 grudnia 2021, 20:00

Program TV 3-5 grudnia 2021. Jakie filmy warto zobaczyć w telewizji?

W ten weekend w telewizji będzie można zobaczyć sporo filmów rozrywkowych, m.in. drugą część "Czarownicy", "Miami Vice" czy kontynuację "Pacific Rim". Poniżej prezentuje kilka wybranych opcji filmowych na weekend.

ALARM24

Widzisz wypadek? Jesteś świadkiem niecodziennego zdarzenia?
Alarm24 telefon 691 770 010

Wyślij wiadomość, zdjęcie lub zadzwoń.

Kliknij i dodaj swojego newsa!

Najczęściej czytane

Dzisiaj · Tydzień · Wideo · Premium

Komunikaty